İyot, vücutta tiroit hormonlarının yapımında
kullanılan en önemli elementlerden biridir. İyot eksikliği durumunda guatr
dediğimiz hastalığın tetiklenmesi gerçekleşebilmektedir. Dünya’nın %40’ı iyot
yetersizliği ile karşı karşıya iken, hamilelikte bu hormonların dengede kalması
ve zarar görmeden atlatılması için son derece dikkat edilmelidir.
Hamilelik döneminde iyot
eksikliği, özellikle bebeğin beyin kısmının gelişimini olumsuz yönde
etkileyebilir. Hamilelik döneminin ilk yarısında bebeğin gelişimi annenin
tiroit hormonlarına da bağlıdır. Bebeğin kendi tiroit hormonlarını üretmeye
başlaması 16-18.haftadan sonradır ve bu zamana kadar anne tiroit hormonları
bebeğe yardımcı olmaktadır. İyot eksikliği konu itibariyle küçümsenebilen bir
konu olsa da zararlarına bakıldığında ne kadar tehlikeli olduğunu görebiliriz.
Öyle ki bebeğin gelişimini önemli ölçüde etkileyebilen riskleri artıran tiroit
hormonlarının yeterli gelişememesi iyot eksikliğinden kaynaklanabilir.
Gelişimini etkileyen faktörler sonucunda çocukta zekâ geriliği, öğrenme güçlüğü
gibi problemler görülebilir.
Bu bulgular iyot eksikliğine işaret etmiş olsa da aşırı eksiklik yaşanmadığı
sürece risklerin azalabileceği belirtilmiştir. Yapılan araştırmalarda
davranışsal bozukluklar, ciddi iyot eksikliği ve diğer faktörlere de bağlı
olarak değişmiştir. Bu durumların daha çok anneye bağlandığı belirtilirken
yeterli derece iyot alımı, hormonların düzgün çalışması da çocuğun %100 olarak
sağlıklı ve problemsiz doğması anlamına gelmemektedir.
İyot
Eksikliğinin Giderilmesi
Son 50 yılda iyot eksikliğinin giderilmesi
adına çalışmalar yapan Dünya Sağlık Örgütü iyotlu tuz satışının artırılması ve
hatta mecburi kılınmasını talep etmiştir. Işıktan etkilenerek bozulabilen
iyotlu tuzun şeffaf olmayan tuzluklarda ve karanlık olacak bölümlerde
saklanması gerekmektedir.
İyotlu
ve İyotsuz Tuz Arasındaki Farklar
Ülkemizde iyotlu tuzun satışı
1980’li yıllarda başlamıştır. Yaklaşık 18 yıl sonrasında (9 Temmuz 1998) resmi
gazetede yayınlanan kanun ile birlikte yemeklik tuzların iyotlu olarak
satılması zorunlu hale getirilmiştir. 2002 yılında ise iyotsuz tuzun satışı
tamamen yasaklanmıştır. İyotlu tuz, rengini tadını ve kokusunu değiştirmemesi
nedeniyle en çok tercih edilen iyot kullanma yöntemlerindendir.
İyot Bulunan Besinler; peynir
süt ve süt ürünleri, tuzlu su balıkları, yumurta, kabuklu deniz hayvanları
Deniz
Ürünleri
Okyanus ve tuzlu su balıkları iyot bakımından
oldukça zengin besinlerdir. Ton balığı ve mezgit bu besinler arasından başı
çekerken karides ve diğer kabuklu canlılarda iyot bakımından zengindir.
Sebzeler
Ispanak, soya fasulyesi, kuru
fasulye ve sarımsak iyot oranı yüksek olan sebzelerdir. Aynı zamanda vitamin
kaynağı olan besinler, antioksidan etkisiyle anneye ve bebeğe oldukça faydalı
olacaktır. Ancak suya atılarak kaynatılmış olan sebzelerde iyot oranı yarıdan
fazla düşer.
İyotlu
Tuz
Sıradan ve basit olarak
kullandığımız yemek tuzu gereken iyot miktarını karşılayacak derecede
zengindir. Işık almayacak şekilde saklanan tuz mineral açısından da sağlıklı
olacaktır.
Hamileliğin başlamasının
ardından organlarda ve metabolizmada meydana gelen değişiklikler hormonsal
bozuklukları da beraberinde getirebildiği için iyot yetersizliğine yine doktor
kontrolünde bakılması gerekmektedir.

0 yorum: